Het dagelijks moederschap brengt vermoeidheid met zich mee die de meeste moeders als normaal beschrijven. Maar wanneer slaat die vermoeidheid om in een toestand waarvoor professionele hulp nodig is? In Frankrijk bestaat er sinds kort een screeningsprogramma, maar uit de cijfers blijkt een duidelijk verschil tussen wat wordt aangeboden en waar moeders daadwerkelijk gebruik van maken.
Postpartumdepressie en het postnatale gesprek: de cijfers over screening in Frankrijk
Sinds 2022 wordt tussen de 4e en 8e week na de bevalling standaard een vroeg postnataal gesprek aangeboden. Het doel is om signalen van postpartumdepressie op te sporen en de moeder door te verwijzen naar passende begeleiding. Een vaste verloskundige kan zorgen voor continuïteit van de begeleiding tijdens de zwangerschap en na de bevalling.
Uit cijfers van de Syndicat de la famille, gebaseerd op gegevens van Santé publique France, blijkt een aanzienlijk verschil: in 2024 had 24,9 % van de vrouwen gebruikgemaakt van dit vroege postnatale gesprek. Bijna drie op de vier moeders hebben er dus geen gebruik van gemaakt, ondanks het bestaan van deze voorziening.
| Indicator | Voorziening | Gemeten werkelijkheid (2024) |
|---|---|---|
| Vroeg postnataal gesprek | Aangeboden aan alle moeders (4e-8e week) | 24,9 % daadwerkelijk gebruik |
| Screeningsinstrument (EPDS) | Gestandaardiseerde vragenlijst aanbevolen door de ARS Île-de-France | Gebruik verschilt per regio |
| Vaste verloskundige | Continuïteit van de begeleiding tijdens zwangerschap en postpartum | Toegang verschilt per geografisch gebied |
Voor moeders die op zoek zijn naar aanvullende informatie over het leven met een baby, gezondheid en borstvoeding, zijn praktische artikelen over de verschillende fasen van het moederschap te vinden op https://supermamans.fr.

Normale vermoeidheid of psychische nood bij de moeder: het omslagpunt herkennen
Slaapgebrek, het huilen van de baby en de mentale belasting van de zorg voor het kind: vrijwel alle moeders krijgen na de geboorte met deze dagelijkse realiteit te maken. De grens tussen tijdelijke uitputting en een depressieve toestand is niet altijd gemakkelijk zelf te herkennen.
De Edinburgh-schaal als hulpmiddel
De ARS Île-de-France beschrijft het gebruik van de Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS), een zelfbeoordelingsvragenlijst met tien vragen. Dit instrument stelt geen diagnose, maar helpt een risico op te sporen waarvoor nader onderzoek nodig is. De moeder vult de vragenlijst alleen in of samen met een zorgverlener tijdens een consult.
De ARS benadrukt het belang van multidisciplinaire begeleiding, waarbij een verloskundige, huisarts en zo nodig een psychiater of psycholoog betrokken zijn. In veel regio’s is juist die samenwerking de zwakste schakel.
Drie signalen die verder gaan dan gewone vermoeidheid
- Een aanhoudend gevoel van afstand tot de baby, dat langer dan twee weken na de geboorte duurt en niet afneemt door rust
- Dagelijks huilbuien, waarbij het niet lukt de oorzaak ervan te achterhalen, zelfs niet met steun van een begripvolle omgeving
- Geen belangstelling meer hebben voor activiteiten die vóór de zwangerschap plezier gaven, in combinatie met moeite om vooruit te kijken naar de komende dagen
Wanneer deze signalen zich opstapelen, is steun van familie, hoe betrokken die ook is, niet meer voldoende. De moeder heeft dan een professional nodig die is opgeleid om psychische nood rond de zwangerschap en bevalling te herkennen.
Onderlinge steun tussen ouders: wat lokale initiatieven laten zien
Individuele begeleiding is niet de enige oplossing. In Laval heeft het Maison des 1 000 premiers jours groepen voor onderlinge steun opgezet, begeleid door professionals. Tijdens deze bijeenkomsten zijn er workshops over de baby, de gezondheid van de moeder en de dagelijkse leefomgeving van het kind.
Dit model is gebaseerd op een eenvoudige constatering: contact met andere ouders vermindert het isolement en maakt het makkelijker om de weg naar passende hulp te vinden. Een moeder die een ander precies hoort beschrijven wat zij zelf doormaakt, beseft sneller dat haar situatie aandacht verdient.

Deze lokale voorzieningen vullen de medische zorg aan, maar vervangen die niet. Ze vormen een brug tussen het dagelijks leven thuis en de perinatale zorg; een rol die noch een praktische gids, noch een gewoon medisch consult vervult.
Moeder in het dagelijks leven: een concreet vangnet opbouwen
Moederschap is geen af te vinken lijst met stappen. Iedere vrouw beleeft de zwangerschap, de bevalling en de eerste maanden vanuit haar eigen geschiedenis, mogelijkheden en kwetsbaarheden. Het gaat er in de praktijk niet om alles perfect te doen, maar om te weten wie je kunt bellen wanneer de situatie je eigen draagkracht te boven gaat.
Het is verstandig om al vóór de geboorte van de baby drie contactpersonen of instanties op een rijtje te zetten:
- De zelfstandige of ziekenhuisverloskundige die de begeleiding na de bevalling verzorgt en tussen de 4e en 8e week een vroeg postnataal gesprek kan aanbieden
- De huisarts of het lokale PMI (Protection maternelle et infantile), dat kan doorverwijzen naar een psycholoog of psychiater als de signalen van psychische nood aanhouden
- Een lokale voorziening zoals het Maison des 1 000 premiers jours of een vereniging voor opvoedingsondersteuning, om het dagelijkse isolement met het kind te doorbreken
Vandaag krijgt minder dan één op de vier moeders toegang tot een vroeg postnataal gesprek. Weten dat deze afspraak bestaat en ernaar vragen bij de verloskundige of huisarts is de meest concrete stap om niet alleen te blijven met een probleem waarvoor hulp beschikbaar is.



